İçeriğe geç
Doç. Dr. Deniz Can GüvenTıbbi Onkoloji Uzmanı

Uzmanlık Alanları01 / 10

Akciğer Kanseri

Erken Tanı, Moleküler Tıp ve Kişiselleştirilmiş Tedavi ile Yeni Bir Dönem

Bu sayfada geçen moleküler belirteçler

  • EGFR
  • ALK
  • ROS1
  • KRAS
  • BRAF
  • MET
  • RET
  • HER2
  • NTRK
  • KRAS G12C
  • PD-L1

Akciğer kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanserlerden biri ve kansere bağlı ölümlerin en önemli nedenlerinden biridir. Ancak son 10–15 yılda bu alanda yaşanan gelişmeler, akciğer kanserinin tedavisini kökten değiştirmiştir. Günümüzde birçok hastada, tümörün moleküler özelliklerine göre planlanan kişiselleştirilmiş tedaviler ve immünoterapi sayesinde daha uzun yaşam süreleri ve daha iyi yaşam kalitesi sağlanabilmektedir.

Akciğer kanseri artık tek bir hastalık olarak değil, farklı biyolojik özelliklere sahip birçok alt tipten oluşan bir hastalık grubu olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle doğru tanı, doğru evreleme ve doğru moleküler analiz tedavi başarısının temelini oluşturur.

01

Akciğer Kanseri Nedir?

Akciğer kanseri, akciğer dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişir.

Temel olarak iki ana gruba ayrılır:

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK)

Tüm akciğer kanserlerinin yaklaşık %85’ini oluşturur.

Bu grubun en sık görülen alt tipleri:

  • Adenokarsinom
  • Skuamöz hücreli karsinom
  • Büyük hücreli karsinom

olup tedavi yaklaşımları birbirinden farklı olabilir.

Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK)

Daha hızlı büyüyebilen ancak kemoterapi ve radyoterapiye duyarlı bir tümördür.

Son yıllarda immünoterapinin eklenmesiyle tedavi sonuçlarında önemli gelişmeler sağlanmıştır.

02

Kimlerde Görülür?

En önemli risk faktörü sigara kullanımıdır.

Ancak akciğer kanseri yalnızca sigara içenlerde görülmez.

Risk faktörleri arasında;

  • Sigara
  • Pasif sigara maruziyeti
  • Asbest
  • Radon gazı
  • Hava kirliliği
  • Bazı mesleki maruziyetler
  • Aile öyküsü
  • İleri yaş

bulunmaktadır.

Özellikle adenokarsinom tipi, hiç sigara kullanmamış kişilerde de görülebilir.

03

Belirtiler Nelerdir?

Erken evrede hiçbir belirti vermeyebilir.

En sık görülen belirtiler;

  • Uzun süren öksürük
  • Kanlı balgam
  • Nefes darlığı
  • Göğüs ağrısı
  • Ses kısıklığı
  • Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
  • İştahsızlık
  • Kilo kaybı
  • Halsizlik

olabilir.

İleri evrede kemik ağrısı, baş ağrısı veya nörolojik belirtiler de görülebilir.

04

Erken Tanı Mümkün mü?

Evet.

Yüksek risk grubundaki bireylerde düşük doz bilgisayarlı tomografi (LDCT) ile yapılan taramanın, akciğer kanserine bağlı ölümleri azalttığı gösterilmiştir.

Özellikle uzun yıllar sigara kullanmış uygun kişilerde tarama programları önerilebilir.

05

Tanı Nasıl Konur?

Tanıda öncelikle görüntüleme yapılır.

Gerekli durumlarda;

  • Toraks BT
  • PET-BT
  • Beyin MR
  • Bronkoskopi
  • EBUS
  • Transtorasik biyopsi
  • Cerrahi biyopsi

kullanılabilir.

Kesin tanı mutlaka patolojik inceleme ile konur.

06

Patoloji ve Moleküler Testler

Akciğer kanseri tedavisindeki en önemli gelişmelerden biri moleküler onkolojidir.

Özellikle metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde uygun hastalarda moleküler analiz yapılması büyük önem taşır.

Günümüzde değerlendirilebilen başlıca biyobelirteçler:

  • EGFR
  • ALK
  • ROS1
  • KRAS
  • BRAF
  • MET
  • RET
  • HER2
  • NTRK

Bunun yanında;

PD-L1

immünoterapi kararını etkileyen önemli biyobelirteçlerden biridir.

Bazı hastalarda doku yetersiz olduğunda likit biyopsi (kandan tümör DNA analizi) de kullanılabilir.

07

Evreleme

Tedavi planı hastalığın evresine göre değişmektedir.

Başlıca evreler:

  • Evre I
  • Evre II
  • Evre III
  • Evre IV

olarak değerlendirilir.

Doğru evreleme tedavinin en önemli basamağıdır.

08

Tedavi Seçenekleri

Her hasta için aynı tedavi uygulanmaz.

Tedavi planı;

  • evre,
  • tümör tipi,
  • moleküler özellikler,
  • PD-L1 düzeyi,
  • hastanın performans durumu

birlikte değerlendirilerek oluşturulur.

Yöntemler

05 yöntem

Aşağıdaki yöntemler tek başına ya da birlikte kullanılabilir. Sıralama bir tedavi protokolü değil, seçeneklerin haritasıdır; hangisinin size uygun olduğu evre, patoloji ve moleküler test sonuçlarına göre belirlenir.

  1. 01

    Cerrahi

    Erken evre hastalarda temel tedavi yöntemidir.

    Bazı hastalarda ameliyat öncesinde veya sonrasında ilaç tedavileri de uygulanabilir.

  2. 02

    Radyoterapi

    Erken evrede stereotaktik radyoterapi,

    lokal ileri evrede kemoradyoterapi,

    ileri evrede ise semptom kontrolü amacıyla kullanılabilir.

  3. 03

    Kemoterapi

    Kemoterapi hâlen birçok hastada önemli bir tedavi seçeneğidir.

    Ancak artık çoğu zaman immünoterapi veya hedefe yönelik tedavilerle birlikte kullanılmaktadır.

  4. 04

    İmmünoterapi

    Akciğer kanseri tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden biridir.

    Bağışıklık sisteminin tümör hücrelerini tanımasını sağlayarak etki gösterir.

    Erken evreden metastatik hastalığa kadar uygun hastalarda kullanılabilmektedir.

    Ancak her hasta immünoterapiden aynı derecede fayda görmez.

    Bu nedenle tedavi kararı kişiye özel verilmelidir.

  5. 05

    Hedefe Yönelik Tedaviler

    Moleküler değişiklik saptanan hastalarda ağızdan kullanılan akıllı ilaçlar önemli başarı sağlamaktadır.

    Örneğin;

    • EGFR mutasyonu
    • ALK füzyonu
    • ROS1 füzyonu
    • RET füzyonu
    • MET değişiklikleri

    bulunan hastalarda hedefe yönelik tedaviler, klasik kemoterapiye göre daha etkili ve daha iyi tolere edilebilir seçenekler sunabilir.

09

Küçük Hücreli Akciğer Kanseri

Tedavinin temelini kemoterapi oluşturur.

Son yıllarda immünoterapinin eklenmesiyle yaşam süresinde anlamlı iyileşmeler elde edilmiştir.

Sınırlı evre hastalarda kemoradyoterapi ve uygun hastalarda koruyucu beyin ışınlaması da tedavi planının bir parçası olabilir.

10

Beyin Metastazı Gelişirse Ne Olur?

Akciğer kanseri beyne yayılabilen kanserlerden biridir.

Ancak günümüzde;

  • stereotaktik radyocerrahi,
  • cerrahi,
  • hedefe yönelik tedaviler,
  • immünoterapi

sayesinde birçok hastada başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.

Her beyin metastazı tüm beyin radyoterapisi gerektirmez.

11

Klinik Araştırmalar

Akciğer kanseri, yeni ilaçların en yoğun araştırıldığı kanser türlerinden biridir.

Yeni nesil immünoterapiler, antikor-ilaç konjugatları (ADC), bispesifik antikorlar ve hedefe yönelik tedavilerle ilgili çok sayıda klinik araştırma yürütülmektedir.

Uygun hastalar için klinik araştırmalar önemli bir seçenek olabilir.

12

Güncel Gelişmeler

Son yıllarda akciğer kanseri tedavisinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.

Bunlar arasında:

  • Erken evrede immünoterapi uygulamaları
  • Yeni nesil EGFR inhibitörleri
  • KRAS G12C hedefli tedaviler
  • HER2 hedefli antikor-ilaç konjugatları
  • MET ve RET inhibitörleri
  • Antikor-ilaç konjugatları (ADC)
  • Bispesifik antikorlar
  • Likit biyopsinin yaygınlaşması

yer almaktadır.

Benim yaklaşımım

Sayfanın geri kalanı literatür; bu bölüm hekimin kendi klinik duruşu.

Akciğer kanseri tedavisinde başarının temelinin doğru tanı ve doğru hasta seçimi olduğuna inanıyorum. Bu nedenle yalnızca görüntüleme sonuçlarını değil; patoloji raporunu, moleküler analizleri, PD-L1 durumunu ve hastanın genel sağlık durumunu birlikte değerlendiriyorum.

Özellikle metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde uygun hastalarda kapsamlı moleküler analiz yapılmasını önemsiyorum. Çünkü bazı genetik değişikliklerin saptanması, tedavi seçimini tamamen değiştirebilir ve hastalara hedefe yönelik tedavilerden yararlanma imkânı sağlayabilir.

Tedavi planını göğüs cerrahisi, göğüs hastalıkları, radyasyon onkolojisi, radyoloji, patoloji, nükleer tıp ve girişimsel pulmonoloji ekipleriyle multidisipliner olarak oluşturmayı önemsiyorum. Amacım, her hastama güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda en etkili ve en uygun tedaviyi sunarken yaşam kalitesini de korumaktır.

Doç. Dr. Deniz Can Güven'in stüdyo portresi

Doç. Dr. Deniz Can Güven

Tıbbi Onkoloji Uzmanı · Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi

Sık sorulan sorular

Akciğer Kanseri hakkında en çok sorulan 5 soru. Genel sorular için SSS sayfasına bakabilirsiniz.

İkinci görüş

Elinizdeki raporlarla ne yapacağınıza birlikte karar verelim

Akciğer kanseri tanısı alan veya mevcut tedavi planı hakkında ikinci görüş almak isteyen hastalar; patoloji raporları, görüntülemeleri ve varsa moleküler test sonuçlarıyla birlikte değerlendirme için başvurabilir. Her hasta bireysel olarak ele alınır; tedavi planı güncel uluslararası bilimsel kılavuzlar ve kişisel hastalık özellikleri doğrultusunda oluşturulur.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuza özel kararlar için tedavinizi yürüten hekiminize danışınız.

Devamı

Diğer uzmanlık alanları