İçeriğe geç
Doç. Dr. Deniz Can GüvenTıbbi Onkoloji Uzmanı

Uzmanlık Alanları07 / 10

Baş ve Boyun Kanserleri

Erken Tanı, Multidisipliner Yaklaşım ve Kişiselleştirilmiş Tedavi

Bu sayfada geçen moleküler belirteçler

  • EGFR
  • HER2
  • NTRK
  • PD-L1
  • p16
  • HPV

Baş ve boyun kanserleri; ağız boşluğu, dil, dudak, yutak (farinks), gırtlak (larinks), burun boşluğu, paranazal sinüsler ve tükürük bezlerinden gelişen kanserleri kapsayan geniş bir hastalık grubudur. Bu bölgedeki tümörler yalnızca yaşam süresini değil; konuşma, yutma, beslenme ve solunum gibi günlük yaşam fonksiyonlarını da etkileyebildiği için tedavi planlaması büyük önem taşır.

Son yıllarda cerrahi tekniklerdeki gelişmeler, hassas radyoterapi uygulamaları, immünoterapi ve moleküler biyolojideki ilerlemeler sayesinde hem tedavi başarısı hem de hastaların yaşam kalitesi önemli ölçüde artmıştır.

01

Baş ve Boyun Kanserleri Nelerdir?

En sık görülen baş ve boyun kanserleri şunlardır:

  • Ağız boşluğu kanserleri
  • Dil kanseri
  • Orofarenks (bademcik ve dil kökü) kanserleri
  • Hipofarenks kanserleri
  • Larinks (gırtlak) kanseri
  • Nazofarenks kanseri
  • Burun ve paranazal sinüs kanserleri
  • Tükürük bezi tümörleri

Bu kanserlerin büyük çoğunluğu skuamöz hücreli karsinom tipindedir. Ancak yerleşim yerine ve biyolojik özelliklerine göre tedavi yaklaşımları farklılık gösterebilir.

02

Kimlerde Görülür?

Baş ve boyun kanserleri için en önemli risk faktörleri şunlardır:

  • Sigara kullanımı
  • Alkol tüketimi
  • Sigara ve alkolün birlikte kullanılması
  • HPV (İnsan Papilloma Virüsü) enfeksiyonu
  • Ağız hijyeninin yetersiz olması
  • Güneş ışığına uzun süre maruz kalma (özellikle dudak kanserlerinde)
  • Bazı mesleki maruziyetler

Özellikle son yıllarda HPV ilişkili orofarinks kanserlerinin sıklığında belirgin artış görülmektedir. HPV pozitif tümörler, HPV negatif tümörlerden biyolojik olarak farklıdır ve genellikle tedaviye daha iyi yanıt verir.

03

Belirtiler Nelerdir?

Baş ve boyun kanserleri erken dönemde fark edildiğinde tedavi başarısı önemli ölçüde artmaktadır.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:

  • Ağız içinde iyileşmeyen yara
  • Dilde veya ağız içinde kitle
  • Boyunda şişlik
  • Yutma güçlüğü
  • Uzun süren ses kısıklığı
  • Boğaz ağrısı
  • Kulak ağrısı
  • Kanlı balgam
  • Açıklanamayan kilo kaybı

Bu şikâyetlerin birkaç haftadan uzun sürmesi durumunda Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

04

Tanı Nasıl Konur?

Tanı sürecinde;

  • Ayrıntılı KBB muayenesi
  • Endoskopik değerlendirme
  • Boyun ultrasonografisi
  • Bilgisayarlı tomografi (BT)
  • Manyetik rezonans (MR)
  • PET-BT

kullanılabilir.

Kesin tanı ise biyopsi ile konur.

Patoloji raporunda yalnızca tümör tipi değil, gerektiğinde HPV (p16) durumu gibi biyolojik özellikler de değerlendirilir.

05

Evreleme

Tedavi planı oluşturulmadan önce hastalığın yaygınlığı belirlenir.

Erken evre hastalarda tedavi amacı tamamen iyileşmedir.

Lokal ileri evrede çoğu zaman birden fazla tedavi yöntemi birlikte kullanılır.

Metastatik hastalıkta ise yaşam süresini uzatmayı ve yaşam kalitesini korumayı hedefleyen sistemik tedaviler ön plana çıkar.

06

Tedavi Seçenekleri

Baş ve boyun kanserlerinin tedavisi mutlaka multidisipliner olarak planlanmalıdır.

Yöntemler

05 yöntem

Aşağıdaki yöntemler tek başına ya da birlikte kullanılabilir. Sıralama bir tedavi protokolü değil, seçeneklerin haritasıdır; hangisinin size uygun olduğu evre, patoloji ve moleküler test sonuçlarına göre belirlenir.

  1. 01

    Cerrahi

    Birçok erken evre tümörde temel tedavi yöntemidir.

    Günümüzde fonksiyon koruyucu cerrahi teknikleri sayesinde konuşma ve yutma fonksiyonları mümkün olduğunca korunmaya çalışılmaktadır.

    Bazı hastalarda robotik cerrahi uygun bir seçenek olabilir.

  2. 02

    Radyoterapi

    Erken evrede tek başına uygulanabileceği gibi;

    ameliyat sonrasında,

    veya kemoterapi ile birlikte de uygulanabilir.

    Modern radyoterapi teknikleri sayesinde sağlıklı dokular daha iyi korunabilmektedir.

  3. 03

    Kemoterapi

    Kemoterapi;

    • radyoterapi ile birlikte,
    • ameliyat öncesinde seçilmiş hastalarda,
    • metastatik hastalıkta

    kullanılabilir.

  4. 04

    İmmünoterapi

    Son yıllarda baş ve boyun kanseri tedavisindeki en önemli gelişmelerden biridir.

    Özellikle tekrarlayan veya metastatik skuamöz hücreli baş-boyun kanserlerinde bazı hastalarda ilk basamak tedavinin önemli bir parçası hâline gelmiştir.

    PD-L1 ekspresyonu tedavi planlamasında değerlendirilen biyobelirteçlerden biridir.

  5. 05

    Hedefe Yönelik Tedaviler

    Bazı hastalarda EGFR hedefli tedaviler uygun olabilir.

    Ayrıca nadir görülen bazı tükürük bezi tümörlerinde HER2, NTRK veya diğer moleküler değişiklikler saptanabilir ve bu durum tedavi seçeneklerini değiştirebilir.

07

HPV İlişkili Baş ve Boyun Kanserleri

HPV pozitif orofarinks kanserleri son yıllarda giderek daha sık görülmektedir.

Bu tümörler genellikle:

  • Daha genç yaşta ortaya çıkar.
  • Sigara öyküsü olmayan kişilerde de görülebilir.
  • Tedaviye daha iyi yanıt verebilir.
  • Uzun dönem sağkalım oranları daha yüksektir.

Ancak tedavi planı yine hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre bireysel olarak belirlenir.

08

Tekrarlayan veya Metastatik Hastalık

Hastalık tekrar ettiğinde veya uzak organlara yayıldığında tedavi seçenekleri arasında:

  • İmmünoterapi
  • Kemoterapi
  • Hedefe yönelik tedaviler
  • Cerrahi
  • Radyoterapi
  • Destek tedavileri

yer alabilir.

Her hastada aynı yaklaşım uygun değildir.

09

Rehabilitasyon ve Yaşam Kalitesi

Baş ve boyun kanserlerinde tedavinin başarısı yalnızca tümörün kontrol altına alınması ile değerlendirilmez.

Konuşma,

yutma,

beslenme,

ağız bakımı,

diş sağlığı,

sigaranın bırakılması,

gerektiğinde konuşma terapisi

tedavinin önemli parçalarıdır.

10

Güncel Gelişmeler

Son yıllarda bu alanda önemli yenilikler yaşanmıştır.

Bunlar arasında;

  • İmmünoterapinin erken evre çalışmaları
  • Daha hassas radyoterapi teknikleri
  • Robotik cerrahi
  • Moleküler testlerin yaygınlaşması
  • HPV ilişkili tümörlerde kişiselleştirilmiş yaklaşımlar
  • Yeni hedefe yönelik tedaviler

yer almaktadır.

Benim yaklaşımım

Sayfanın geri kalanı literatür; bu bölüm hekimin kendi klinik duruşu.

Baş ve boyun kanserlerinde tedavinin başarısının, güçlü bir multidisipliner ekip çalışmasına dayandığına inanıyorum.

Her hastayı; Kulak Burun Boğaz cerrahisi, radyasyon onkolojisi, radyoloji, patoloji, nükleer tıp, diş hekimliği, konuşma ve yutma terapisi ekipleriyle birlikte değerlendirerek en uygun tedavi planını oluşturmayı hedefliyorum.

Özellikle immünoterapi ve kişiselleştirilmiş tedavi seçeneklerinin doğru hastada doğru zamanda kullanılmasının büyük önem taşıdığına inanıyorum. Tedavi sürecinde yalnızca hastalığın kontrolünü değil; konuşma, yutma ve yaşam kalitesinin korunmasını da temel hedeflerim arasında görüyorum.

Doç. Dr. Deniz Can Güven'in stüdyo portresi

Doç. Dr. Deniz Can Güven

Tıbbi Onkoloji Uzmanı · Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi

Sık sorulan sorular

Baş ve Boyun Kanserleri hakkında en çok sorulan 5 soru. Genel sorular için SSS sayfasına bakabilirsiniz.

İkinci görüş

Elinizdeki raporlarla ne yapacağınıza birlikte karar verelim

Baş ve boyun kanseri tanısı alan veya mevcut tedavi planı hakkında ikinci görüş almak isteyen hastalar; patoloji raporları, görüntülemeleri ve önceki tedavi bilgileriyle birlikte değerlendirme için başvurabilir. Tedavi planı, güncel uluslararası kılavuzlar doğrultusunda multidisipliner olarak ve kişiye özel şekilde oluşturulmaktadır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuza özel kararlar için tedavinizi yürüten hekiminize danışınız.

Devamı

Diğer uzmanlık alanları