İçeriğe geç
Doç. Dr. Deniz Can GüvenTıbbi Onkoloji Uzmanı

Uzmanlık Alanları03 / 10

Gastrointestinal Sistem Kanserleri

Erken Tanı, Doğru Evreleme ve Kişiselleştirilmiş Tedavi ile Başarı Mümkündür

Bu sayfada geçen moleküler belirteçler

  • RAS
  • BRAF
  • HER2
  • MSI-H
  • NTRK
  • RET
  • FGFR2
  • IDH1
  • PD-L1
  • BRCA

Gastrointestinal (GİS) sistem kanserleri; yemek borusu (özofagus), mide, ince bağırsak, kalın bağırsak (kolon), rektum, pankreas, karaciğer ve safra yollarından kaynaklanan kanserleri kapsar. Dünyada ve ülkemizde en sık görülen kanser grupları arasında yer alan bu hastalıklar, farklı biyolojik özelliklere sahip olsalar da ortak amaç; hastalığın erken tanınması, doğru evrelenmesi ve her hastaya özel en uygun tedavi planının oluşturulmasıdır.

Son yıllarda cerrahi tekniklerdeki gelişmeler, modern kemoterapi, immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve moleküler testlerin yaygınlaşması sayesinde gastrointestinal sistem kanserlerinde tedavi seçenekleri önemli ölçüde artmıştır. Günümüzde birçok hastada daha uzun yaşam süreleri ve daha iyi yaşam kalitesi elde etmek mümkündür.

01

Gastrointestinal Sistem Kanserleri Nelerdir?

Bu grup içerisinde en sık karşılaşılan kanserler şunlardır:

  • Kolon kanseri
  • Rektum kanseri
  • Mide kanseri
  • Pankreas kanseri
  • Karaciğer kanseri
  • Safra yolları kanserleri
  • Özofagus (yemek borusu) kanseri

Her birinin tedavisi farklıdır. Bu nedenle tanının kesinleştirilmesi ve hastalığın doğru şekilde evrelendirilmesi büyük önem taşır.

02

Kimlerde Görülür?

Risk faktörleri hastalığa göre değişmekle birlikte;

  • İleri yaş
  • Sigara kullanımı
  • Alkol tüketimi
  • Obezite
  • Fiziksel hareketsizlik
  • Sağlıksız beslenme
  • Diyabet
  • Kronik mide veya bağırsak hastalıkları
  • Hepatit B ve C enfeksiyonları
  • Karaciğer sirozu
  • Ailede kanser öyküsü
  • Kalıtsal kanser sendromları (Lynch sendromu, FAP, BRCA vb.)

gastrointestinal sistem kanserleri açısından riski artırabilir.

03

Belirtiler Nelerdir?

Hastalığın bulunduğu organa göre değişebilmekle birlikte sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Karın ağrısı
  • İştahsızlık
  • İstenmeyen kilo kaybı
  • Kansızlık
  • Dışkıda kan görülmesi
  • Bağırsak alışkanlığında değişiklik
  • Sarılık
  • Bulantı ve kusma
  • Yutma güçlüğü
  • Erken doyma hissi
  • Karında şişlik

Bu belirtilerin çoğu kanser dışı nedenlerle de ortaya çıkabilir. Ancak özellikle uzun süren veya giderek artan şikâyetlerde değerlendirme yapılması önemlidir.

04

Tanı Nasıl Konur?

Tanı sürecinde hastanın şikâyetleri, fizik muayenesi ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.

Gerekli görüldüğünde;

  • Endoskopi
  • Kolonoskopi
  • Endoskopik ultrasonografi (EUS)
  • Bilgisayarlı tomografi (BT)
  • Manyetik rezonans (MR)
  • PET-BT
  • Ultrasonografi

kullanılabilir.

Kesin tanı ise biyopsi ile konur.

Patoloji sonucu yalnızca kanser tanısını değil, aynı zamanda uygulanacak tedaviyi belirleyen en önemli basamaktır.

05

Moleküler Testler Neden Önemlidir?

Günümüzde gastrointestinal sistem kanserlerinin tedavisinde yalnızca mikroskop altında görülen özellikler yeterli değildir.

Tümörün genetik özellikleri de tedavi seçiminde önemli rol oynar.

Uygun hastalarda değerlendirilebilen biyobelirteçlerden bazıları şunlardır:

  • RAS mutasyonu
  • BRAF mutasyonu
  • HER2
  • MSI/dMMR
  • NTRK füzyonu
  • RET füzyonu
  • FGFR2 değişiklikleri
  • IDH1 mutasyonu
  • Claudin 18.2
  • PD-L1 ekspresyonu

Her hastaya tüm testlerin yapılması gerekmez.

Hangi testlerin gerekli olduğuna hastalığın tipi, evresi ve mevcut bilimsel kanıtlar doğrultusunda karar verilir.

06

Tedavi Seçenekleri

Tedavi planı;

  • kanserin tipi,
  • evresi,
  • hastanın genel sağlık durumu,
  • moleküler özellikleri,
  • hastanın beklentileri

birlikte değerlendirilerek oluşturulur.

Başlıca tedavi seçenekleri:

Yöntemler

05 yöntem

Aşağıdaki yöntemler tek başına ya da birlikte kullanılabilir. Sıralama bir tedavi protokolü değil, seçeneklerin haritasıdır; hangisinin size uygun olduğu evre, patoloji ve moleküler test sonuçlarına göre belirlenir.

  1. 01

    Cerrahi

    Erken evre birçok gastrointestinal sistem kanserinde en önemli tedavi yöntemidir.

  2. 02

    Kemoterapi

    Ameliyat öncesinde,

    ameliyat sonrasında,

    veya ileri evrede hastalığın kontrol altına alınması amacıyla uygulanabilir.

  3. 03

    Radyoterapi

    Özellikle rektum ve özofagus kanserlerinde önemli bir tedavi seçeneğidir.

    Bazı hastalarda kemoterapi ile birlikte uygulanır.

  4. 04

    İmmünoterapi

    Son yıllarda gastrointestinal sistem kanserlerinde önemli gelişmeler yaşanmıştır.

    Özellikle;

    • MSI-H/dMMR tümörler
    • bazı mide kanserleri
    • bazı özofagus kanserleri
    • belirli safra yolu kanserleri

    immünoterapiden anlamlı fayda görebilmektedir.

  5. 05

    Hedefe Yönelik Tedaviler

    Moleküler test sonucunda uygun biyobelirteç saptanan hastalarda uygulanabilir.

    Bu tedaviler yalnızca belirli hasta gruplarında etkilidir.

07

Kolon ve Rektum Kanseri

Kolorektal kanserler gastrointestinal sistemin en sık görülen kanserleridir.

Erken evrede çoğu hasta tamamen tedavi edilebilir.

Kolonoskopi sayesinde kanser öncüsü poliplerin çıkarılması bile kanseri önleyebilir.

İleri evrede ise;

  • kemoterapi,
  • biyolojik tedaviler,
  • immünoterapi,
  • karaciğer veya akciğer metastaz cerrahisi,
  • lokal tedaviler

uygun hastalarda uzun süreli hastalık kontrolü sağlayabilir.

08

Mide Kanseri

Mide kanserinde tedavi;

  • tümörün yerleşimi,
  • evresi,
  • HER2,
  • Claudin 18.2,
  • PD-L1,
  • MSI durumu

gibi birçok faktöre göre planlanır.

Son yıllarda hem immünoterapi hem de yeni hedefe yönelik ilaçlarla önemli gelişmeler yaşanmıştır.

09

Pankreas Kanseri

Pankreas kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir.

Cerrahi uygulanabilen hastalarda tedavi şansı daha yüksektir.

Son yıllarda modern kemoterapi rejimleri sayesinde yaşam sürelerinde anlamlı artış sağlanmıştır.

Seçilmiş hastalarda BRCA mutasyonu gibi moleküler değişiklikler tedavi seçiminde etkili olabilir.

10

Karaciğer Kanseri

Karaciğer kanseri çoğunlukla siroz zemininde gelişir.

Tedavi seçenekleri;

  • cerrahi,
  • karaciğer nakli,
  • ablasyon,
  • TACE,
  • radyoembolizasyon,
  • immünoterapi,
  • hedefe yönelik tedaviler

arasından hastaya göre belirlenir.

11

Safra Yolu Kanserleri

Eskiden tedavi seçenekleri oldukça sınırlıyken son yıllarda hem immünoterapi hem de FGFR2 ve IDH1 gibi moleküler hedeflere yönelik yeni ilaçlar kullanıma girmiştir.

Bu nedenle uygun hastalarda moleküler analiz büyük önem taşımaktadır.

12

Özofagus Kanseri

Yemek borusu kanserlerinde tedavi;

  • cerrahi,
  • kemoradyoterapi,
  • immünoterapi

kombinasyonlarından oluşabilir.

Hastalığın evresine göre multidisipliner değerlendirme gereklidir.

13

Klinik Araştırmaların Önemi

Kanser tedavisindeki en önemli gelişmeler klinik araştırmalar sayesinde elde edilmektedir.

Bazı hastalar için yeni tedavilere erken erişim sağlayabilen klinik araştırmalar önemli bir seçenek olabilir.

Her klinik araştırma her hasta için uygun değildir.

Uygunluk hastalığın özelliklerine göre değerlendirilir.

Benim yaklaşımım

Sayfanın geri kalanı literatür; bu bölüm hekimin kendi klinik duruşu.

Gastrointestinal sistem kanserleri farklı biyolojik özelliklere sahip geniş bir hastalık grubudur. Bu nedenle her hastanın tedavi planının bireysel olarak değerlendirilmesi gerektiğine inanıyorum.

Tedavi planını oluştururken yalnızca görüntüleme sonuçlarını değil; patoloji bulgularını, moleküler özellikleri, hastanın genel sağlık durumunu, yaşam kalitesini ve beklentilerini birlikte değerlendiriyorum. Gerektiğinde genel cerrahi, gastroenteroloji, girişimsel radyoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji ve genetik uzmanlarıyla multidisipliner çalışarak en uygun yaklaşımı belirlemeyi hedefliyorum.

Amacım yalnızca hastalığı tedavi etmek değil; hastalarımın yaşam kalitesini koruyarak güncel bilimsel gelişmeler doğrultusunda en doğru tedaviyi sunmaktır.

Doç. Dr. Deniz Can Güven'in stüdyo portresi

Doç. Dr. Deniz Can Güven

Tıbbi Onkoloji Uzmanı · Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi

Sık sorulan sorular

Gastrointestinal Kanserler hakkında en çok sorulan 5 soru. Genel sorular için SSS sayfasına bakabilirsiniz.

İkinci görüş

Elinizdeki raporlarla ne yapacağınıza birlikte karar verelim

Gastrointestinal sistem kanserleriyle ilgili tanı, tedavi seçenekleri veya ikinci görüş ihtiyacınız varsa, mevcut tetkik ve raporlarınızla birlikte değerlendirme için başvurabilirsiniz. Her hastanın durumu bireysel olarak ele alınır; tedavi planı güncel bilimsel veriler ve uluslararası kılavuzlar doğrultusunda kişiye özel olarak oluşturulur.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuza özel kararlar için tedavinizi yürüten hekiminize danışınız.

Devamı

Diğer uzmanlık alanları