İçeriğe geç
Doç. Dr. Deniz Can GüvenTıbbi Onkoloji Uzmanı

Uzmanlık Alanları08 / 10

Beyin Tümörleri

Doğru Tanı, Moleküler Sınıflama ve Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı

Bu sayfada geçen moleküler belirteçler

  • IDH
  • 1p/19q
  • MGMT
  • ATRX
  • TP53
  • TERT
  • CDKN2A/B
  • BRAF
  • H3
  • NTRK
  • FGFR

Beyin tümörleri, beynin kendi dokusundan gelişen primer beyin tümörleri ile vücudun başka bir bölgesindeki kanserin beyne yayılması sonucu oluşan beyin metastazları olmak üzere iki ana grupta değerlendirilir.

Son yıllarda moleküler patolojide yaşanan gelişmeler, beyin tümörlerinin sınıflandırılmasını ve tedavi planlamasını önemli ölçüde değiştirmiştir. Günümüzde yalnızca mikroskop altında görülen özellikler değil; tümörün genetik ve moleküler yapısı da tedavi kararlarında belirleyici rol oynamaktadır.

Beyin tümörlerinin tanı ve tedavisi; beyin cerrahisi, nöroloji, radyoloji, patoloji, radyasyon onkolojisi ve medikal onkolojinin birlikte çalışmasını gerektiren multidisipliner bir süreçtir.

01

Beyin Tümörleri Nelerdir?

Primer beyin tümörlerinin en sık görülen tipleri şunlardır:

  • Glioblastom
  • Astrositom
  • Oligodendrogliom
  • Menenjiyom
  • Ependimom

Bunun yanında akciğer, meme, melanom, böbrek ve kolorektal kanserler gibi birçok kanser türü beyne metastaz yapabilir.

Primer beyin tümörleri ile beyin metastazlarının tedavi yaklaşımları birbirinden farklıdır.

02

Belirtiler Nelerdir?

Belirtiler tümörün yerleşimine ve büyüklüğüne göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler:

  • Yeni başlayan veya giderek artan baş ağrısı
  • Bulantı ve kusma
  • Nöbet (epileptik atak)
  • Kol veya bacakta güç kaybı
  • Denge bozukluğu
  • Konuşma güçlüğü
  • Görme bozukluğu
  • Hafıza ve kişilik değişiklikleri

Ani gelişen nörolojik belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

03

Tanı Nasıl Konur?

Tanıda ilk basamak genellikle Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)’dır.

Gerektiğinde;

  • Kontrastlı beyin MR’ı
  • BT
  • MR spektroskopi
  • Perfüzyon MR
  • PET görüntüleme (seçilmiş olgularda)

kullanılabilir.

Kesin tanı çoğu zaman cerrahi ile alınan doku örneğinin patolojik incelemesi ile konur.

04

Moleküler Patoloji Neden Önemlidir?

Son yıllarda Dünya Sağlık Örgütü (WHO) beyin tümörü sınıflaması önemli ölçüde değişmiştir.

Artık tanı yalnızca mikroskop görüntüsüne göre değil, tümörün moleküler özelliklerine göre konulmaktadır.

Önemli biyobelirteçler arasında;

  • IDH mutasyonu
  • 1p/19q kodelesyonu
  • MGMT promotör metilasyonu
  • ATRX
  • TP53
  • TERT promotör mutasyonu
  • CDKN2A/B delesyonu
  • BRAF değişiklikleri
  • H3 mutasyonları

yer almaktadır.

Bu değişiklikler hem tanıyı hem de tedavi planını etkileyebilir.

05

Gliomlar

Gliomlar erişkinlerde en sık görülen primer beyin tümörleridir.

Moleküler sınıflama sayesinde artık;

  • IDH mutant astrositom
  • Oligodendrogliom
  • IDH wild-type glioblastom

birbirinden tamamen farklı hastalıklar olarak değerlendirilmektedir.

Bu nedenle moleküler inceleme tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

06

Menenjiyom

Menenjiyomlar çoğunlukla iyi huylu tümörlerdir.

Birçok hastada yalnızca takip yeterli olabilir.

Büyüyen veya belirti veren tümörlerde;

  • cerrahi
  • radyocerrahi
  • radyoterapi

uygulanabilir.

07

Beyin Metastazları

Kanser hastalarında beyne yayılım eskisine göre daha sık görülmektedir.

Bunun temel nedeni sistemik tedavilerin gelişmesiyle hastaların daha uzun yaşamasıdır.

En sık beyin metastazı yapan kanserler:

  • Akciğer kanseri
  • Meme kanseri
  • Melanom
  • Böbrek kanseri
  • Kolorektal kanser

olarak sıralanabilir.

Ancak günümüzde beyin metastazı gelişmesi, tedavi seçeneklerinin tükendiği anlamına gelmez.

08

Tedavi Seçenekleri

Tedavi planı;

  • tümör tipi,
  • moleküler özellikleri,
  • yerleşimi,
  • hasta yaşı,
  • performans durumu

birlikte değerlendirilerek oluşturulur.

Yöntemler

05 yöntem

Aşağıdaki yöntemler tek başına ya da birlikte kullanılabilir. Sıralama bir tedavi protokolü değil, seçeneklerin haritasıdır; hangisinin size uygun olduğu evre, patoloji ve moleküler test sonuçlarına göre belirlenir.

  1. 01

    Cerrahi

    Birçok primer beyin tümöründe ilk tedavi seçeneğidir.

    Amaç mümkün olduğunca fazla tümör dokusunun güvenli şekilde çıkarılmasıdır.

  2. 02

    Radyoterapi

    Modern radyoterapi teknikleri sayesinde çevre sağlıklı beyin dokusu daha iyi korunabilmektedir.

    Başlıca yöntemler:

    • Fraksiyone radyoterapi
    • Stereotaktik radyocerrahi (Gamma Knife, CyberKnife vb.)

  3. 03

    Kemoterapi

    Özellikle yüksek dereceli gliomlarda standart tedavinin önemli bir parçasıdır.

  4. 04

    Hedefe Yönelik Tedaviler

    Bazı nadir moleküler değişiklikleri taşıyan tümörlerde hedefe yönelik ilaçlar kullanılabilmektedir.

    Örneğin;

    • BRAF
    • NTRK
    • FGFR

    gibi değişiklikler uygun hastalarda tedavi seçeneklerini değiştirebilir.

  5. 05

    İmmünoterapi

    Primer beyin tümörlerinde rutin kullanımı sınırlıdır.

    Ancak beyin metastazı olan bazı hastalarda, özellikle melanom ve küçük hücreli dışı akciğer kanserinde immünoterapi önemli yarar sağlayabilir.

09

Güncel Gelişmeler

Son yıllarda beyin tümörleri alanında önemli gelişmeler yaşanmaktadır.

Bunlar arasında;

  • Moleküler sınıflamanın yaygınlaşması
  • Hedefe yönelik tedaviler
  • Kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları
  • Gelişmiş cerrahi teknolojiler
  • Fonksiyon koruyucu cerrahi
  • Daha hassas radyocerrahi teknikleri
  • Yeni klinik araştırmalar

yer almaktadır.

Benim yaklaşımım

Sayfanın geri kalanı literatür; bu bölüm hekimin kendi klinik duruşu.

Primer beyin tümörleri ve beyin metastazlarında doğru tanının, tedavinin en önemli basamağı olduğuna inanıyorum. Özellikle gliomlarda yalnızca patolojik tanının değil; IDH, 1p/19q, MGMT ve diğer moleküler belirteçlerin değerlendirilmesini büyük önem taşıyan bir süreç olarak görüyorum.

Beyin metastazı gelişen hastalarda ise her hastanın aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğine inanıyorum. Günümüzde stereotaktik radyocerrahi, modern sistemik tedaviler ve uygun hastalarda cerrahi sayesinde birçok hastada başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.

Tedavi planını beyin cerrahisi, nöroloji, radyasyon onkolojisi, nöroradyoloji, nöropatoloji ve gerektiğinde ilgili branşlarla birlikte multidisipliner olarak oluşturmayı önemsiyorum. Amacım yalnızca tümörü tedavi etmek değil; hastalarımın nörolojik fonksiyonlarını ve yaşam kalitesini mümkün olan en iyi düzeyde korumaktır.

Doç. Dr. Deniz Can Güven'in stüdyo portresi

Doç. Dr. Deniz Can Güven

Tıbbi Onkoloji Uzmanı · Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi

Sık sorulan sorular

Beyin Tümörleri hakkında en çok sorulan 5 soru. Genel sorular için SSS sayfasına bakabilirsiniz.

İkinci görüş

Elinizdeki raporlarla ne yapacağınıza birlikte karar verelim

Primer beyin tümörü veya beyin metastazı tanısı alan, tedavi planı hakkında ikinci görüş almak isteyen hastalar; patoloji raporları, ameliyat notları, MR görüntüleri ve varsa moleküler analiz sonuçlarıyla birlikte değerlendirme için başvurabilir. Tedavi planı güncel uluslararası kılavuzlar doğrultusunda multidisipliner olarak ve kişiye özel şekilde oluşturulmaktadır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuza özel kararlar için tedavinizi yürüten hekiminize danışınız.

Devamı

Diğer uzmanlık alanları